Ruimte om te leren

Het lokaal van de toekomst ontwerpen

De Case

Vereniging ‘Ons Middelbaar Onderwijs’ is opgericht in 1916 voor scholen voor voortgezet onderwijs in voornamelijk Noord-Brabant. De scholen bieden onderwijs van VMBO tot en met Gymnasium. De leidende gedachte is het ontwikkelen van de talenten van iedere leerling door ‘goed onderwijs’.

Zelf zeggen ze het zo: “Je komt verder als je van en met elkaar leert en als je elkaar ruimte geeft om goed samen te leven. Vaardigheden als samenwerken, kritisch denken en problemen oplossen zijn hiervoor nodig. Belangrijk is om andere opvattingen en culturen te leren begrijpen en te benutten. We geven hier invulling aan door vorming van de leerling vanuit de kernwaarden: goed onderwijs, goed mens, goed leven en goed handelen.”

Opdrachtgever
OMO Scholengroep

Uitdaging
Ontwerp het lokaal van de toekomst. Of eigenlijk: help ons hoe we daar over na moeten denken en hoe dat het beste kunnen doen. Onderwijs is continu in beweging en de scholen zoeken naar manieren om met die verandering om te gaan, ook als het gaat om de inrichting van ruimtes op school.

Resultaat
Inzicht in de invloed van de omgeving op leerlingen en het onderwijs.

Wil je meer weten?
Download de Case Study!

“Voor sommigen klinkt het als science-fiction, als ver weg.”
De beste toekomstkansen voor leerlingen

OMO benaderde ons met de vraag om het lokaal van de toekomst te ontwerpen. Onderwijs ontwikkelt en verandert continu, denk maar aan passend onderwijs, maatwerk en voortgaande digitalisering. Daarbij blijft de focus voor OMO altijd het realiseren van de best mogelijke toekomstkansen voor leerlingen.

Bij al die ontwikkelingen ontstaat behoefte aan andere ruimtes en een andere inrichting dan de standaard lokalen, tafels en stoelen waar de scholen nog altijd vol mee staan. Eigenlijk was de vraag of we ze konden helpen met een methode om dit het beste aan te pakken. Want juist binnen de dynamiek van continu veranderend onderwijs bestaat één lokaal van de toekomst natuurlijk niet.

De vraag ging dus over omgaan met verandering en hoe dat steeds te kunnen vertalen naar een optimale inrichting van de ruimtes op school. Dat was een uitdaging waar we meteen blij van werden. Design is tenslotte een proces van vaardigheden waarin je goed kunt worden, helemaal als je dat als team aanpakt. En het stond al vast dat we met een gemotiveerde groep docenten van twee van de aangesloten scholen mochten samenwerken.

Tijd voor een Reframe!
Om tot de kern van de uitdaging te komen hebben we in verschillende sessie gezocht naar de vraag achter de vraag. Ging het om technologische oplossingen of was het belangrijker dat de focus ging liggen op de bijkomende uitdagingen. Voor ons is het reframen van de vraag misschien wel een van de belangrijkste stappen on het proces. Hier leren we waar de eindgebruiker al langer tegen aanloopt.

Essentie van het onderwijs
Als eerste stap zijn we de ambitie en visie van het team gaan onderzoeken. We brachten in kaart gebracht welke onderwerpen belangrijk zijn in de school en voor het lokaal van morgen. Daarbij ging het nadrukkelijk niet over tafels en stoeltjes, maar over de essentie van onderwijs. Over samenwerken, concentreren, het je eigen maken van je school, de voorwaarden creëren om het beste uit jezelf te halen. Over de rol van de school in de maatschappij en hoe je de wereld van buiten naar binnen moet en kunt halen. Maar vooral ook andersom, de school naar buiten brengen en leerlingen voorbereiden op hun burgerschap.

Het Lokaal van Morgen

Het Lokaal van de Toekomst. Dat klinkt misschien als science fiction, een vergezicht. Als iets met vooral veel technologie en vol digitale oplossingen. Maar dat hoeft natuurlijk helemaal niet. Sterker nog, het lokaal van de toekomst is misschien wel het Lokaal van Morgen. Heel concreet en heel dichtbij. En misschien gaat de uitdaging vooral om ruimte om te leren, het inrichten van ruimtes die leren stimuleren. Dat digitalisering, ICT en mediawijsheid belangrijk zijn op het curriculum spreekt vanzelf. Maar bij de inrichting van scholen speelt technologie misschien wel helemaal geen dominante rol, maar vooral een faciliterende. Daar kwamen we in de gesprekken met onze opdrachtgevers al snel achter.

Waarde
Door low-budget en snel te kunnen testen, ontdek je waar je voor de lange termijn wel of juist niet op grotere schaal wil investeren. Prototypen leidt tot verrassende inzichten, die je niet altijd van tevoren ziet aankomen.

Experimenteren en vernieuwen

Na een interactief onderzoek onder collega’s en leerlingen (leren door te doen) organiseerden we een aantal gerichte workshops met het team. Daar werd duidelijk in welke richtingen de scholengroep zou kunnen denken om tot een inrichting te komen die het beste bij hun onderwijs past. De richtingen sloten aan bij de doelen van het onderwijs: socialisatie, persoonsvorming, kwalificatie en het zelf maken van keuzes.

Om hier praktisch mee aan de slag te kunnen, hebben we dit in de tweede fase vertaald naar concrete vernieuwingen. Daarbij draaide het om het experiment en het proces. Het doel was om te onderzoeken welke impact we teweeg konden brengen.

Prototypen en co-creatie in het onderwijs

We hebben verschillende prototypes ontworpen. Uit karton en hout maakten we schaalmodellen. Daarna hebben we meubels op maat laten maken, ook uit karton en hout. Op één van de twee scholen hebben we geëxperimenteerd met die prototypen, aangevuld met producten van IKEA. We wilden zien of leerlingen zich de meubels ‘eigen’ maakten, hoe de lessen en het samenwerken veranderden. Het testen ging dus nadrukkelijk niet over of de meubels lekker zitten (de menselijke maat), maar of ze een positief effect hebben op nieuwe vormen van leren en lesgeven (de dynamiek).

Alles testen!
Wanneer je de prototypes door de eindgebruiker laat testen, kom je er pas achter hoe ze echt werken. Worden ze gebruikt zoals je verwachtte? Brengt het teweeg waar je op doelde? Welke onverwachte dingen zie je gebeuren? De inzichten van de leerlingen waren verfrissend. Er zijn bijna altijd aanpassingen nodig, en door te werken met prototypes van ‘goedkope’ materialen zijn die vaak snel en budgetvriendelijk te maken. Op deze manier in co-creatie werken levert het snelste de inzichten en resultaten die je zoekt..

Design thinking in de organisatie

De wens van de organisatie was vooral om een manier te vinden om doorlopend na te denken over en te ontwerpen aan het lokaal van de toekomst. Om succesvol te zijn in de school is het belangrijk om leerkrachten en leerlingen te betrekken. Zonder die betrokkenheid, zo was het idee, zou het vooral gaan over de kleuren en vormen van de inrichting. En dat terwijl het om onderwijs gaat, om manieren waarop je het beste kan leren.

Om onze aanpak en werkwijze te verankeren in de organisatie hebben we het gezamenlijke ontwerpproces gevisualiseerd en gebundeld in het ‘PROEF!boek’. Een handzaam document dat de route en afslagen laat zien die we hebben genomen. In het boek staan alle inzichten, kansen, experimenten en uitkomsten van het project. Daar kan het team zelf verder op bouwen en het lokaal van de toekomst integreren in het dagelijkse werk. Ze hebben nu de tools en technieken om design thinking in te zetten bij het vormgeven van hun onderwijs, nu en in de toekomst.

Visueel verslag
Voor ieder project leveren wij een visueel verslag op. Hierin doorlopen we het proces en worden kansen voor de toekomst benoemd.

“We hebben de meubels uitvoerig getest. Niet of ze lekker zitten, maar of ze het gewenste positieve effect hebben.”
Strategic Design

Met design thinking creëer je structurele innovatie die van betekenis is en waarde toevoegt voor mensen. Het legt de verbinding tussen design en groei. Onze iteratieve, creatieve aanpak toetst aannames, herdefinieert de uitdaging en zorgt voor verfrissende oplossingen om te prototypen, te testen en te implementeren.

Toegepaste methodieken
Prototyping, Experimenteren, Co-creatie

Design Research
Mensen altijd centraal

Ontdek meer projecten:

KLM Studio
Slachtofferhulp NL
Utrechtse Musea
NS

Service Design
Diensten om van te houden

Ontdek meer projecten:

SHN Prototype en Experiment
Mitsubishi Elevator Europe
Provincie Noord-Holland

Strategic Design
Verken onontgonnen terrein

Ontdek meer projecten:

OMO Scholengemeenschap
Schneider Electric
Malmberg

Designing Cultures
Ontwerp je bedrijfscultuur

Ontdek meer projecten:

Min. v. Economische Zaken
KLM Pride is blue
KLM Boek
SHN Implementatie
Rabobank
KNMG

Get in touch

Wil jij ook kansen ontdekken voor jouw school?
Bel 030 8903220 of mail ons!

Design in
the service
of people

31Volts
Schaverijstraat 11
3534AS Utrecht
030 8903220